Vergiftigd door Duitse lessen op de middelbare school die elk plezier en interesse in het Duits systematisch hadden uitgeroeid, heeft Duitse literatuur me lange tijd niet kunnen boeien. De geschiedenis (van 1940 t/m 1974) hielp ook niet mee. Later hebben vakanties, films, liedjes en vriendelijke Duitsers die weerzin langzaam maar zeker afgebroken. Toen werd het tijd om ook Duitse schrijvers te ontdekken.
Tien jaar geleden was ‘Duitsland’ thema van de boekenweek. Daarbij hoorde een handig boekje met 25 must-read Duitse boeken. Kijk, dat is een fijne manier om kennis te maken met de literatuur van een land. Günter Grass kende ik (eerlijk gezegd vooral door de verfilming van Die Blechtrommel) en Heinrich Böll heb ik vroeger vergeefs geprobeerd te lezen (was ik nog te jong voor, denk ik nu). Verder was het eigenlijk onbekend terrein.
Eén titel uit 1932 sprong er uit: Wat nu, kleine man?
De schrijver Hans Fallada (ps. van Rudolf Ditzen) kende ik niet, maar na dit boek kon ik niet wachten om méér van hem te lezen. Ga maar na: in de vooroorlogse Duitse crisis zakt een jong stel, met een baby, steeds verder weg in armoe en ellende. De titel van het boek wordt navrant als je bedenkt dat vlak daarna de nazi’s de wind in de rug en het land in hun greep kregen en voor veel radeloze Duitsers een aanlokkelijk alternatief leken. Het verhaal houdt op, maar je kunt je voorstellen dat het antwoord op de vraag ‘Wat nu?’ best eens de NSDAP zou kunnen zijn.
Nu dan, de vorig jaar verschenen vertaling van een Wolf onder wolven (1936), een pil van 750 blz. Hoofdpersoon Wolfgang Pagel is een gokverslaafde Berlijner. Door een toevallige ontmoeting verlaat hij zijn zwangere vriendin en verhuist hij naar het platteland waar weer andere problemen wachten. De krankzinnige hyperinflatie zorgt voor een onthutsend decor.
Vergeleken met Wat nu, kleine man en Alleen in Berlijn (suffe vertaling van Jeder stirbt für sich allein) vond ik deze roman minder geslaagd. Te veel personages, die andere twee romans zijn veel beklemmender omdat ze zich juist beperken tot de hoofdpersonen. Nu moet Fallada zorgen dat alle eindjes worden opgeruimd. Wat nu, kleine man en Alleen in Berlijn warm aanbevolen, Wolf onder wolven vond ik geen must-read (keine absolute Pflichtlektüre).
