Oblomov is een soortnaam, een prototype van de onbeweeglijke, luie Rus. Er is wodka naar hem genoemd, kroegen in Rusland en ver daarbuiten. Alsof ze zeggen: er is een druk leven, een loopbaan, een gezin, maar nu even niet.
Ilja Oblomov is te goed voor deze wereld. Men houdt van hem omdat hij een zuiver, goed hart heeft. Onvermijdelijk nadeel is dat hij een dankbaar object is voor uitzuigers en profiteurs. Zijn ideaal is een kalm bestaan op het platteland met een vrouw en kinderen De hele dag een beetje wandelen, slapen, eten en drinken en genieten van de natuur en de liefde van mensen om hem heen. Van het geneuzel en geroddel van de society moet hij niks hebben, liever de hele dag liggen en je alleen druk maken over je eten en drinken.
Zijn vriend Stolz is precies tegenovergesteld: altijd onderweg, lezen, van kunst genieten, zaken doen, geld verdienen, het leven gretig opslurpen in heel Europa. Hij herkent Oblomovs goede hart en blijft trouw de problemen, veroorzaakt door de lethargie van zijn vriend, oplossen. En dan is er ook nog Olga, na veel geaarzel en gedoe de aanstaande van Oblomov, maar veel te energiek om zich te begraven in een saai landleven.
Zoals een echte Rus betaamt, neemt Gontsjarov alle ruimte voor karakterbeschrijvingen. Iedereen, zelfs Zachar, de nurkse knecht, wordt uitgebreid behandeld, een zeldzaamheid in 19e eeuwse romans. Bij de beschrijving van het huwelijk van Olga en Stolz (die hierin veel minder tijd nodig heeft dan zijn vriend om tot actie over te gaan) draaft de schrijver een beetje door. Hoewel, zijn beschrijving van haar, wat je nu een midlifecrisis zou noemen, is wel weer verrassend.
En Oblomov gaat gelukkig en bewust aan zijn nietsdoen ten onder. “Nadat hij lang en breed over zijn levenswijze had nagedacht en er intussen steeds meer aan gewend was geraakt, was hij tenslotte tot de overtuiging gekomen, dat hij maar nergens meer heen moest gaan en maar niets meer verlangen, …” Dit lijkt mij een boek dat iedereen in thuisisolatie zou moeten lezen, een portie Oblomov zal ons verzoenen met ons lot.
