Omdat te lange teksten niet interessant zijn voor het merendeel van de moderne lezers, heb ik mijn leesavonturen in de vakantie in tweeën gedeeld. Hier komt deel twee.
Iedere zomer leg ik een 19e eeuwse roman in het boekenkrat. Meestal Russen en Engelsen, maar nu De Kartuize van Parma (Stendhal). Mijn schoolfrans is gestopt na 3 Havo, en met vakantiefrans red je je prima op de camping, maar dit soort boeken is toch iets te hoog gegrepen.
Fabrizio del Dongo is een nogal opportunistische hoofdpersoon. Uit bewondering voor Napoleon vertrekt hij naar Waterloo. Dit draait uit op een complete mislukking. En eigenlijk is hij de rest van het boek op de vlucht voor de autoriteiten of zit gevangen. Hij blijft optimistisch, breekt vrouwenharten en sterft alleen, een abrupt einde van een nogal ongeloofwaardig slot.
Bij sommige boeken moet je wachten op het juiste moment om ze te lezen. Jaren geleden na een paar pagina’s weggelegd en nu met veel plezier gelezen: Orlando van Virginia Woolf. Orlando leeft honderden jaren en verandert van geslacht, maar het verhaal is toch geloofwaardig. Het lijkt wat dat betreft op theater: als de speler/schrijver er in gelooft, gaat de toeschouwer/lezer mee en is niks te gek.
Door de zeer verzorgde stijl en humor (lees de grappige klaagzang over het literaire klimaat in Engeland van een schrijver die schaamteloos misbruik maakt van de steun van Orlando) is het een genot om te lezen. Woolf lijkt als schrijfster helaas samen te vallen met haar zelfgekozen dood, maar daar doen we haar te kort mee.
1000 pagina’s kleine rotlettertjes: De fatale kust (Robert Hughes). Alleen overdag te lezen, als het maar een beetje schemerig werd, was het niet te doen. Toch uitgelezen, het verhaal over het koloniale begin van Australië. In Engeland meende men dat criminelen een aparte, onverbeterlijke klasse waren. Om iets aan de golf van misdaden te doen, moest die klasse verwijderd worden en waren de straffen onevenredig zwaar. Voor de kleinste misdrijven werden jarenlange gevangenisstraffen of de doodstraf opgelegd.
Toen kwam men op het lumineuze idee de gevangenen naar de andere kant van de wereld te verplaatsen in een nieuw te vormen strafkolonie. Ontsnappen kon daar niet, de opties waren de oceaan of het binnenland met wraakzuchtige Aboriginals die niet waren verjaagd of afgemaakt.
Alle barbaarse lijfstraffen ten spijt, viel de uitkomst mee. Australië werd een redelijk welvarend land, als we het trieste lot van de Aboriginals voor het gemak maar even buiten beschouwing laten.
Het boek was een hit in Nederland, zeker na het memorabele gesprek van Hughes in het programma van Adriaan van Dis. Er staat veel Hughes op Youtube, maar dit is jammer genoeg niet op voorraad.
Grote verwachtingen (Geert Mak) is het vervolg op In Europa dat beschreef hoe Europa aan het eind van het millennium erbij lag. Grote verwachtingen zet alle belangrijke gebeurtenissen tussen 2000 en 2019 op een rij. Vrolijk word je er niet van, terwijl het zo hoopvol begon. Klokslag 1 januari 2001 trokken we voor het eerst euro’s uit de muur (maar konden er in het café op Ameland nog niet mee betalen) en na het omvallen van de Muur en het einde van de oorlog in het voormalige Joegoslavië leek niets een stralende toekomst in de weg te staan.
Enfin, we weten allemaal hoe dat verder is gegaan. Dat is in dit boek meteen het verschil met in Europa. We hebben het allemaal zelf meegemaakt en we weten inmiddels dat de problemen verre van opgelost zijn. Zou Mak nog aan een vervolg werken of heeft hij het project Europa moedeloos afgesloten?
Nog eentje, Vasily Grossman, toch een Rus (hoewel, dat klopt niet, hij werd geboren in Oekraïne, maar hij schreef in het Russisch, dus dan word je door Rusland geannexeerd als Russisch schrijver). In Alles stroomt komt een man na dertig jaar strafkamp in Siberië terug, waar niemand op heeft gerekend. Zijn vroegere kennissen hebben zich geschikt in de Sovjet-samenleving en houden zich vooral koest. Confrontatie met een ex-gevangene is voor niemand prettig, zeker niet als je niks hebt gedaan om hem destijds te helpen.
Geweldige schrijver, Leven en lot, zijn beroemdste roman, was destijds een verpletterende leeservaring. In Alles stroomt trapt hij niet in de val de belevenissen te dramatisch op te dissen. Net als de kampbeschrijvingen van Sjalamov houdt Grossman een onderkoelde toon aan.
Dit is nou echt zo’n schrijver waar je meer van wilt lezen. Stalingrad ligt op me te wachten en Een klein leven heb ik 10 minuten geleden besteld. En ik heb er alle tijd voor!
