Na 61 jaar in het schoolritme geleefd te hebben is het klaar, sinds 1 augustus ben ik met pensioen. Dus geen losse vakanties meer, geen zomervakanties meer waarin oeverloos gelezen kon worden. Ik hoop het leesritme van de zomer vast te houden. Dat was altijd lastig, met werk en andere bezigheden die aandacht en tijd vroegen, maar ik hoop nu dat het gemakkelijker gaat.
Volgens Kees Fens is herlezen het echte lezen. Op de havo en tijdens mijn studie was ik een fan van Bob den Uyl, helemaal toen hij een vriendelijk antwoord stuurde op een aantal vragen van mij. Nu ik Een zwervend bestaan nog eens lees, vind ik zijn stijl nog altijd zeer verzorgd, maar de lachbuien van vroeger bleven uit. Wie leest hem nog?
De gedichten van Paul van Ostaijen sloegen op de havo in als een bom, en nu, met zijn biografie (zie 17 juli 2024) ernaast, kregen veel gedichten een duidelijker betekenis. Ik was nog meer onder de indruk van zijn typografische strapatsen in Bezette stad.
Ook Daniil Charms tekende buiten de lijntjes, vreemde korte verhalen/schetsen en vrolijke teksten voor kinderen. Dat in zijn deel van de Russische Bibliotheek van Van Oorschot óók zijn brieven en dagboekfragmenten zijn opgenomen, vond ik geen gelukkige keuze. Het is dan toch weer een klaagzang over te weinig geld en ellende met vrouwen.
Maar ja, het heet niet voor niks WERKEN. Had liever nog wat gedichten voor kinderen opgenomen. Die zijn er, in de verzamelbundel Bij mij op de maan, met Russische kindergedichten staat een flinke portie Charms, meer dan in zijn eigen verzamelbundel.
Vooruit, een kindergedicht uit 1938:
IK DURF ALLES
Ik stak m’n hand op en ik zei:
-Nu spring ik over papa, opzij, opzij!
Maar papa ging weer zitten; toen
Kon ik het dus niet meer doen.
Ik riep:-Opzij, ik kom eraan!
Maar toen ging papa net weer staan.
Nu denk ik dat ik niets meer doe,
Want van al dat springen word ik moe.
Teksten voor kinderen moeten vanuit kinderperspectief geschreven zijn, en dat is hier goed gelukt. Ook niet helemaal goed kunnen inschatten wat je wel en niet kunt, lijkt me een goed onderwerp voor een kindergedicht. En, niet onbelangrijk, Charms weet maat te houden en niet eindeloos door te gaan.
Met kindergedichten verdiende Charms nog een beetje, totdat ook dat afgelopen was en hij ellendig aan zijn eind kwam.
Nog meer poëzie: Lieke Marsmans De dichter en de duivel was haar laatste bundel. Met de dood in zicht zet ze in een essayistisch gedicht onze samenleving te kijk. Egoïstisch, hebberig en kortzichtig, je wordt er niet vrolijk van. Met toch een goedgekozen eind. Dit moet eigenlijk iedereen lezen.
